کودفوزاریوم خیار یا قارچ فوزاریوم چیست؟
فوزاریوم خیار یا قارچ فوزاریوم چیست؟ علت پژمردگی بوته خیار چیست؟ روش های درمان قارچ فوزاریوم کدامند؟ و چگونه می توان از بروز بیماری پژمردگی آوندی فوزاریومی جلوگیری کرد؟ و بسیاری سوالات دیگر که در همین مقاله از آقا مهندس پاسخ همه آن ها را با هم می خوانیم. پس اگر می خواهید قارچ کش مناسب برای فوزاریوم را پیدا کنید این مقاله را از دست ندهید.
فهرست مطالب
قارچ فوزاریوم یکی از بیماری های شایع در میان گیاه خیار است. خیار یک محصول با اهمیت اقتصادی بالا در بسیاری از کشورهای دنیا از جمله ایران است. بیماری پوسیدگی ریشه و ساقه خیار یکی از مهمترین عوامل خسارتزا در گلخانههای خیار گزارش شده است.
- نام بیماری: پژمردگی فوزاریومی Fusarium Wilt
- عامل بیماری: Fusarium Oxysporum f. sp conglutinans
در ایران، بیماری پوسیدگی ریشه و ساقه خیار یکی از عوامل محدودکننده کشت خیار بوده که برای اولین بار در سال 1383-1384 از گلخانههای منطقه ورامین و پیشوا جدا و شناسایی شد. در سالهای اخیر بیماری پژمردگی و پوسیدگی فوزاریومی ریشه و طوقه خیار در کشتهای زیر پوشش پلاستیک منطقه جیرفت و کهنوج ظاهر شد و باعث کاهش محصول گردیده است. عامل بیماری پژمردگی خیار، سه نژاد به نامهای یک، دو و سه گزارش شده است.
معرفی بیماری پژمردگی فوزاریومی یا پژمردگی آوندی خیار
پژمردگی فوزاریومی خیار یکی از عوامل محدود کننده کشت خیار است. این بیماری از شایعترین و زیانبارترین بیماریهای خیار در مناطقی است. این بیماری از جمله مهمترین بیماریهای خاکزاد خیار است که خسارت زیادی به این محصول، خصوصا در گلخانهها وارد میکند.
پیشنهاد نویسنده: بذر خیار
بر اساس مشاهدات و بررسیهای انجام شده در کشور میزان آلودگی در برخی گلخانهها تا حدود 100% روی ارقام حساس دیده شده ولی خسارت آن به طور معمول 20% است. عامل بیماری در تمام مراحل رشد در صورت وجود شرایط مساعد میتواند بوتهها را مورد حمله قرار دهد و سبب مرگ و از پای درآمدن بوته شود. بنابراین علت پژمرده شدن برگ خیار میتواند همین قارچ فوزاریوم باشد.
خسارت پژمردگی فوزاریومی در آب و هوای گرم و خاکهای شنی بیشتر است. قارچ فوزاریوم میتواند در خاک و بقایای گیاهی زنده بماند. زمانی که این بیماری وارد خاک شود، حذف این قارچها از خاک حداقل به 20 سال زمان نیاز دارد. بوتههای خیار مبتلا به پژمردگی فوزاریومی، رشد کمی دارند و ممکن است کوتوله بمانند و به سرعت پژمرده و در نهایت خشک شوند. گاهی تمام مزرعه خیار، حتی زمانی که هیچ محصولی برداشت نشده است به شدت آسیب میبیند یا مزرعه به کلی نابود میشود.
علائم پژمردگی فوزاریومی یا پژمردگی آوندی خیار چیست؟
قارچ فوزاریم میتواند به بوتههای خیار در هر مرحله از رشد آسیب بزند. پوسیدگی بذر و مرگ گیاهچه قبل از سبز شدن، هنگامی که درجه حرارت خاک پایین است (18 تا 20 درجه سانتیگراد)، ممکن است، نشانهای از بیماری فوزاریوم باشد. در گیاهان جوان ابتدا علائمی با بیرنگ شدن برگها و افتادگی دمبرگها ظاهر میشود.
در گیاهان بالغ برگهای آلوده حالت پژمردگی دارند. در این حالت ممکن است ابتدا یک یا چند برگ (غالبا برگهای پایینی) زرد، و به تدریج کل گیاه زرد و پژمرده گردد. پژمردگی برگهای پایینی در دماهای گرم (25 تا 28 درجه سانتیگراد) رخ میدهد و با خنک شدن هوا، برگها وضعیت بهتری پیدا میکنند.
پیشنهاد نویسنده: گل جالیز
با پیشرفت بیماری در بوتههای بالغ، نوار زرد تا نارنجی رنگی، روی طوقه و ساقه ایجاد میگردد. اغلب این نوار تا انتهای ساقه ی بوته ی آلوده کشیده میشود. اسپورهای قارچ به وضوح در این ناحیه قابل مشاهده است. علائم پوسیدگی شدید ریشه، ساقه و ترک خوردن ناحیه طوقه به راحتی قابل مشاهده است.
در بعضی موارد از بین رفتن گیاه به صورت ناگهانی، بدون هیچ علامت و نشانه زردی اتفاق میافتد. رشد میسیلیوم سفید ممکن است روی ساقه، در قسمت پایینی گیاه قابل مشاهده باشد. تغییر رنگ آوندها، هم در ریشه و هم در ساقه دیده میشود.
با برش عرضی ساقهها و ساقهچههای آلوده، نواحی قهوهای به صورت حلقههای کامل یا گسیخته مشتمل بر بافتهای آوندی تغییر رنگ یافته، مشاهده میگردد. تغییر رنگ آوندی ساقه ممکن است، 8 تا 10 گره گسترش یابد. در مراحل پیشرفته، ریشهها پوسیده میشوند، که ممکن است منجر به مرگ گیاهان شود.
عامل بیماری در طبیعت روی خربزه نیز ایجاد بیماری مینماید. لازم به ذکر است که قارچ عامل بیماری از طریق هوا میتواند در گلخانه پخش گردد.
علت پژمردگی بوته خیار چیست؟
علت پژمردگی بوته خیار در زمان کوتاه و متعاقبا مرگ بوتهها اغلب چند روز بعد از آبیاری روی میدهد، زیرا فراهم شدن رطوبت کافی به رشد و نمو قارچ کمک فراوان میکند و در نتیجه حمله شدید قارچ، آوندها که عوامل رسیدن آب و مواد غذایی به گیاه هستند از بین میروند.
کنترل بیماری پژمردگی فوزاریومی یا پژمردگی آوندی خیار
هیچ قارچ کش مناسب برای فوزاریوم چه از لحاظ درمانی و چه برای کنترل پژمردگی فوزاریومی خیار در دسترس نیست و کنترل این قارچ متکی بر بهداشت مزرعه و پیشگیری از وقوع بیماری است.
قارچ عامل بیماری به قدری پردوام است که ضدعفونی بستر بذر و تناوب، هر چند اقدامهایی عملی به نظر میرسند، ولی در این مورد خاص ارزش چندانی ندارند. پژمردگیهای فوزاریومی در نواحی دارای خاک گرم و نیز در گلخانهها شدیدتر و خسارت آنها بیشتر است. استفاده از ارقام مقاوم خیار، تنها اقدام عملی برای کنترل بیماری در مزرعه است.
پیشنهاد نویسنده: کاشت خیار پاییزه
جهت پیشگیری از بروز فوزاریوم بذر عاری از بیماری و نشا سالم را کشت کنید. بوتههای آلوده را پس از تشخیص از بین ببرید. تاریخ کشت محصول جلوتر بیاید، زیرا در فصلهای سرد فوزاریوم توان خسارت زایی کمتری دارد و ممکن است میزان بروز و شدت بیماری کاهش یابد.
قارچ عامل پژمردگی فوزاریومی در خاک زندگی میکند. این قارچ از طریق ریشه گیاهان نفوذ میکند از طریق ساقه گسترش مییابد و باعث پژمردگی و افتادگی بوته خیار میشود. بنابراین جهت کنترل آن میتوان از تکنیک پیوند خیار روی بوتههای مقاوم استفاده کرد.
به طور کلی میتوان عوامل زیر را جز اقداماتی جهت پیشگیری و یا کنترل و درمان فوزاریوم خیار (بیماری پژمردگی آوندی فوزاریومی خیار یا درمان قارچ فوزاریوم) دانست:
- کاشت ارقام مقاوم
- پرهیز از آبیاری بیش از حد
- اطمینان از پوسیده بودن کود دامی
- رعایت بهداشت گلخانه و حذف بقایای گیاهی
- شخم زدن عمیق خاک گلخانه برای بهبود تهویه خاک
- کنترل رطوبت و دمای گلخانه حذف علفهای هرز خودرو
- کنترل بیولوژیک عوامل بیماریزای خاک با قارچهای آنتاگونیست مانند تریکودرما
- حذف سریع بوتههای آلوده همراه با خارج نمودن خاک اطراف ریشههای آنها
- استفاده از بذر سالم و ضد عفونی شده، ضدعفونی بذور قبل از کاشت با سموم مناسب (کاربندازیم به میزان یک تا دو درهزار، متالاکسیل و تیرام + کربوکسین به میزان توصیه شده شرکت تولیدی)
- استفاده از پیوندزنی روی پایه ی مقاوم کدوئیان (پیوند ارقام تجاری هیبرید خیار گلخانهای روی پایههای کدو میتواند به عنوان یک راهکار مناسب برای کنترل پوسیدگی ساقه و ریشه مورد استفاده قرار گیرد).
- ضدعفونی خاک توسط آفتابدهی با سموم شیمیایی (آفتاب دهی خاک در فصل تابستان به مدت 20تا 15 روز با استفاده از پوشش پلی اتیلنی شفاف در کاهش بیماری موثر است و برای کنترل بیماری توصیه میشود).
- کاشت گیاهان دارای خاصیت آللوپاتی (تحقیقات نشان داده است، کاشت کاهو در فاصله ی زمانی بین دو کاشت پیاپی خیار، با توجه به خاصیت آللوپاتی کاهو، باعث کاهش بیماری پوسیدگی ریشه و ساقه ی خیار میشود).
- استفاده از برخی کمپوستها در کنترل بیماری موفق ذکر شده است. استفاده از ورمی کمپوست به عنوان ماده ی آلی بازدارنده بیمارگر و افزایش دهنده ی رشد و عملکرد محصول در کنترل بیماری فوزاریومی خیار مفید گزارش شده و قابل توصیه است.
- استفاده از اسانس برخی گیاهان دارویی مانند پونه کوهی، اسطوخودوس، رازیانه، برگ بو و مورد در شرایط آزمایشگاه و مزرعه در کنترل قارچ عامل بیماری پوسیدگی ریشه و ساقه ی فوزاریومی خیار، مفید گزارش شده و میتواند برای کنترل بیماری مورد استفاده قرار گیرند.
- کنترل شیمیایی بیماری بوته میری
- قارچ کش پریویکور؛ این قارچ کش علاوه برخاصیت قارچ کشی خاصیت تحریک کنندگی رشد و ریشه زایی قوی ای دارد. استفاده از پریویکور بصورت آغشته کردن ریشه و یا تزریق پای بوته با نسبت 3 در 1000 توصیه می شود.
- رورال تی اس، ایپرودیون کاربندازیم یک قارچ کش حفاظتی، سیستمیک است که برای پیشگیری و درمان بوته میری هم کاربرد دارد و با غلظت 1 الی 1.5 در 1000 بصورت تزریق پای بوته مصرف می شود.
- قارچ کش سیستمیک یونیفرم؛ یک قارچ کش حفاظتی است که جهت واکسینه کردن نشاء، از بین بردن عوامل بوته میری و همچنین تحریک ریشه زایی کاربرد بسیار خوبی دارد و بصورت آغشته کردن ریشه یا تزریق پای بوته در زمان انتقال نشاء، با نسبت 1.5 الی2 در هزار استفاده می شود.
- آنچه در این مقاله میخوانیم
- ارسال دیدگاه